بررسی طراحی برنامه آموزشی خودتنظیمی و تأثیر آن در انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان کلاس‌های چندپایه
کد مقاله : 1383-MGE7
نویسندگان
عارف قادری راد *1، مریم حجتی نسب2، مهدی شهرکی1
1دانشجوی کارشناسی آموزش دانش آموزان با نیاز ویژه، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دکترای تخصصی روانشناسی تربیتی، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده مقاله
مقاله حاضر با هدف بررسی اصول طراحی برنامه آموزشی خودتنظیمی و تبیین تأثیر آن بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان کلاس‌های چندپایه تدوین شده است. در نظام آموزشی ایران، کلاس‌های چندپایه به عنوان یکی از واقعیت‌های غالب در مدارس روستایی و کم‌جمعیت با چالش‌هایی همچون تفاوت شدید سنی و تحصیلی دانش‌آموزان، محدودیت زمان تدریس برای هر پایه و کمبود منابع آموزشی مناسب روبه‌رو هستند؛ شرایطی که می‌تواند به کاهش انگیزش تحصیلی و افت عملکرد منجر شود. در چنین بستری، آموزش راهبردهای خودتنظیمی به عنوان رویکردی نویدبخش برای تقویت نقش فعال دانش‌آموزان در یادگیری و جبران محدودیت‌های ساختاری این کلاس‌ها مطرح می‌شود. پژوهش حاضر از نوع مروری–تحلیلی است و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای مقالات پژوهشی مرتبط انجام گرفته است. در این مطالعه، سه پژوهش تجربی کلیدی در حوزه خودتنظیمی، انگیزش تحصیلی و عملکرد دانش‌آموزان به‌صورت عمیق بررسی و مضامین مشترک آن‌ها استخراج شد. یافته‌ها نشان داد که آموزش راهبردهای خودتنظیمی شناختی و فراشناختی، موجب افزایش معنادار انگیزش درونی و بیرونی، کاهش بی‌انگیزگی، کاهش اضطراب امتحان و بهبود پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان می‌شود. تحلیل ویژگی‌های کلاس‌های چندپایه نشان داد که در صورت بومی‌سازی محتوای برنامه، می‌توان از راهبردهای خودتنظیمی برای سازمان‌دهی بهتر زمان، استفاده هدفمند از یادگیری مشارکتی و تقویت مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان بهره گرفت. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی ویژه‌ای برای معلمان چندپایه طراحی و اجرا شود تا با مبانی نظری خودتنظیمی، نمونه طرح‌های درس و شیوه تلفیق تدریجی این راهبردها در فعالیت‌های روزمره کلاس آشنا شده و بتوانند برنامه‌های آموزشی متناسب با شرایط مدرسه و ویژگی‌های دانش‌آموزان خود طراحی کنند.
کلیدواژه ها
خودتنظیمی، انگیزش تحصیلی، کلاس چندپایه، برنامه آموزشی، راهبردهای شناختی و فراشناختی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی