تلفیق هنر و زیبایی شناختی در برنامه درسی کلاس های چندپایه (شناسایی و تبیین اهداف، اصول و رویکردها)
کد مقاله : 1235-MGE7
نویسندگان
جواد جهان *
استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد، اصول و رویکردهای تربیت هنری و زیبایی‌شناختی در برنامه‌ی درسی کلاس‌های چندپایه انجام شده است؛ حوزه‌ای که به‌رغم ظرفیت‌های گسترده‌اش در رشد همه‌جانبه یادگیرندگان، تاکنون کمتر در نظام آموزشی ایران به‌طور نظام‌مند مورد واکاوی قرار گرفته است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش فراترکیب کیفی و تحلیل عمیق ۵۸ پژوهش، و انتخاب ۱۰ مطالعه واجد غنای اطلاعاتی، به استخراج ۱۱۹ مقوله محوری و ۲۸۳ مضمون مرتبط پرداخت. یافته‌ها نشان می‌دهد که تربیت هنری در کلاس‌های چندپایه بر سه محور بنیادین استوار است: ۱) شکوفایی حسی–زیباشناختی و خلاقیت به‌عنوان بخشی از هویت وجودی کودک؛ ۲) تجربه‌محوری و یادگیری تلفیقی از طریق فعالیت‌های چندحسی، میان‌رشته‌ای و پروژه‌محور؛ و ۳) بهره‌گیری از رویکردهای متنوع آموزشی شامل رویکرد اسلامی معناگرا، دیسیپلین‌محور، تلفیقی، سازنده‌گرایانه، خلاقیت‌محور، و الگوهای چندسنی. نتایج نشان داد که هنر در کلاس‌های چندپایه می‌تواند به توسعه مهارت‌های ادراکی، تخیل، خلاقیت، ارتباطات اجتماعی، رشد عاطفی، تفکر انتقادی و هویت هنری منجر شود؛ اما تحقق این ظرفیت‌ها با چالش‌هایی همچون غلبه رویکرد مهارت‌محور سنتی، کمبود معلمان متخصص، محدودیت منابع و حاشیه‌ای بودن درس هنر مواجه است. در مجموع، پژوهش تأکید می‌کند که هنر در کلاس‌های چندپایه نه فعالیتی جانبی، بلکه بستری تحول‌آفرین برای رشد شناختی، عاطفی، اجتماعی و فرهنگی کودکان است و نیازمند بازنگری در سیاست‌گذاری، تربیت معلم و طراحی برنامه درسی است.
کلیدواژه ها
هنر و زیبایی شناختی، برنامه‌درسی، کلاس‌های چندپایه، اهداف، اصول، رویکردها
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی