بررسی چالش‌های دوزبانگی در مدارس چندپایه: تحلیل چند سطحی و راهکارهای نوین
کد مقاله : 1069-MGE7
نویسندگان
مرزبان ادیب منش *
دانشیار دانشگاه فرهنگیان کرمانشاه
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی نظام‌مند چالش‌های پیچیده‌ای که در تقاطع «دوزبانگی» و «آموزش چندپایه» پدید می‌آید، انجام شده است. مقالۀ پیش رو با روشی مروری – تحلیلی و با استناد به مبانی نظری ریشه‌دار، داده‌های میدانی، جست‌وجو در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر و مطالعۀ منابع کتابخانه‌ای به بررسی این پدیده می‌پردازد. چارچوب نظری مقاله بر پایۀ «فرضیه آستانه زبانی» و «تمایز مهارت ارتباطی روزمره و صلاحیت شناختی-آکادمیک زبانی» "جیم کامینز1979" و نیز «نظریه فشار هویّتی» "نورتون" استوار است. یافته‌ها چالش‌ها را در چهار محور اصلی دسته‌بندی می‌کند: آموزشی - درسی، روان‌شناختی - اجتماعی، نهادی - مدیریتی و حرفه‌ای. داده‌های میدانی از بافت ایران (مانند مطالعه کیفی حسینی و همکاران در مناطق کُردنشین و پژوهش کمّی محمدی در اردبیل) نشان می‌دهد که بیش از ۸۰٪ معلمان، مانع زبانی (دو زبانگی با غالب بودن زبان مادری) را اصلی‌ترین مشکل تدریس می‌دانند و ۶۰٪ از دانش‌آموزان دوزبانه در محیط‌های آموزشی – کلاسی از عزت نفس پایین رنج می‌برند و با موانع زبانی مضاعف در درک مفاهیم درسی، کمبود منابع آموزشی دوزبانه و مناسب‌سازی‌نشده، و فشارهای هویتی روبه‌رو هستند. از سوی دیگر، معلمان این مدارس با بار کاری سنگین، نیاز به دانش تخصصی چندگانه (هم در حوزۀ روش‌های تدریس چندپایه و هم در حوزۀ آموزش زبان دوم) و کمبود حمایت‌های نهادی مواجه می‌باشند. در پایان، راهکارهای عملیاتی در سطوح خُرد (معلم - محور)، میانی (برنامۀ ‌درسی) و کلان (سیاست‌گذاری) ارائه شده‌است.
کلیدواژه ها
کلمات کلیدی: دوزبانگی، مدارس چندپایه، چالش‌های آموزشی، صلاحیت شناختی - آکادمیک زبانی، کامینز.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی